“राजाकोट केवल एक यात्रा मात्र होइन — इतिहास र प्रकृतिको संगम हो। आउनुहोस्, कार्तिक १ गते हामी सबै मिलेर राजाकोट पुगौँ, हाम्रो पहिचान र धरोहरलाई उजागर गरौँ, र तिहारलाई अविस्मरणीय बनाऔँ,”
-गोल्टाकुरीका युवाहरूको संदेश।
ऐतिहासिक र सांस्कृतिक धरोहर ‘राजाकोट’
दाङको दंगीशरण गाउँपालिका–२ (पूर्व गोल्टाकुरी गाविस) मा अवस्थित राजाकोट ऐतिहासिक, भौगोलिक र प्राकृतिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण स्थल हो।
समुद्र सतहदेखि १,५५६ मिटरको उचाइमा रहेको यो ठाउँ घना जंगलले ढाकिएको छ। तुलसीपुर बजारदेखि करिब २० किलोमिटर दक्षिणतिर रहेको राजाकोट, तिलकन्या र पाथीभारा सामुदायिक वनसँग जोडिएको छ, र यहाँ पुग्न करिब पाँच किलोमिटर पैदल यात्रा गर्नुपर्छ।
राजाकोट दाङ उपत्यकामा ११औँदेखि १५औँ शताब्दीसम्म शासन गर्ने भुरेटाकुरे राजाहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ। इतिहास अनुसार सुकौराकोटका राजा दंगीशरण गर्मीमा यहाँ बस्ने गर्दथे, त्यसैले यस ठाउँको नाम ‘राजाकोट’ रहन गएको हो। थारु भाषामा ‘कोट’ लाई ‘रज्जवाकोट’ भनिन्थ्यो।
राजा दंगीशरण सिकारमा निपुण थिए र रानीसँग बुल्बुल्या तालमा नुहाउने परम्परा पनि थियो — जसको सांस्कृतिक झल्को आज पनि माघिमा देख्न सकिन्छ।
इतिहास र रहस्यको संगम
राजाकोट र आसपासका तिलकन्या, धनटाकुरा, कुकुरगौडा जस्ता स्थानहरूमा अझै पनि पुरातात्विक अवशेष पाइन्छन्।
कथनअनुसार राजाले आफ्नो सम्पत्ति धनटाकुरामा गाडेका थिए, र तिलकन्याको कोटमा राज्यको गौडा रहेको अनुमान छ।
कुकुरगौडा पाण्डवसँग जोडिएको रहस्यमय कथा पनि प्रचलित छ।
कुनै समय राजाकोट–तिलकन्या मार्ग दाङ–नेपालगञ्ज यात्राको प्रमुख पैदल राजमार्ग थियो।
घोडे सवार र नुन–तेल किन्न जाने व्यापारी यही बाटो भएर बाघखोरतर्फ जान्थे।
तिलकन्याको टाकुरोमा त्यतिबेला होटल चल्थे र यात्रुहरूको भीड लाग्थ्यो, तर आज ती दृश्यहरू स्मृतिमा मात्र बाँकी छन्।
प्राकृतिक सौन्दर्य र मनमोहक दृश्य
राजाकोटको चुचुरोबाट नेपालगञ्ज, बहराइच, थर्कोट, स्वर्गद्वारी, महाभारत श्रृङ्खला हुँदै सेताम्मे हिमशृङ्खलासम्मको दृश्य एकै ठाउँबाट अवलोकन गर्न सकिन्छ।
देउखुरी उपत्यका हुँदै बग्ने राप्ती नदी र दाङ उपत्यकाको बबई नदीले बनाएको नागबेली आकारको भू–दृश्यले जो–कोहीको मन लोभ्याउँछ।
यहाँको चिसो हावा, हरियाली र शान्त वातावरणले राजाकोटलाई दाङकै ‘मिनी व्यू–पोइन्ट’ बनाएको छ।
यद्यपि, पछिल्ला वर्षहरूमा वन फडानीका कारण वातावरणीय क्षति भएको छ।
वन्यजन्तु र चराचुरुङ्गीको संख्या घट्दै गएको पाइन्छ, जसप्रति संरक्षण चेतना आवश्यक देखिन्छ।
नेपाल प्रहरीसँगको ऐतिहासिक सम्बन्ध
राजाकोट–तिलकन्या क्षेत्र नेपाल प्रहरीको इतिहाससँग पनि जोडिएको छ।
आजको गोल्टाकुरी प्रहरी चौकी अवस्थित स्थानलाई पहिले ‘तिलकन्या प्रहरी’ भनेर चिनिन्थ्यो भन्ने तथ्य कमैलाई थाहा छ।
त्यसैले यो क्षेत्र केवल पर्यटन स्थल मात्र होइन, अनुसन्धानको दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण ऐतिहासिक प्रमाण हो।
किन राजाकोट पुग्ने ?
१. ऐतिहासिक महत्व
राजा दंगीशरणले सुकौराकोटमा शासन गर्दा राजकाज र गर्मी छल्न राजाकोटलाई प्रयोग गर्थे।
यहाँका दरबारका अवशेष, कोट र अन्य संरचनाले त्यस समयको ऐतिहासिक गौरव झल्काउँछन्।
यो स्थल थारु संस्कृति र स्थानीय परम्परासँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ।
२. प्राकृतिक सौन्दर्य र रमणीयता
चुरे श्रृङ्खलाको उचाइमा रहेको यो क्षेत्र हरियाली, चिसो हावापानी र मनमोहक दृश्यले भरिपूर्ण छ।
तिलकन्या र पाथीभारा सामुदायिक वनसँग जोडिएकाले यो पिकनिक तथा साहसिक यात्राको लागि उत्कृष्ट गन्तव्य हुन सक्छ।
३. पर्यटन र आर्थिक सम्भावना
यदि यस ठाउँको पहिचानलाई प्रचार गर्न सकियो भने, राजाकोट दाङकै अर्को आकर्षक पर्यटन स्थल बन्न सक्छ।
स्थानीय युवाले यसलाई ‘घरेलु पर्यटन अभियान’ को रूपमा अघि बढाउँदै छन्, जसले गाउँको आर्थिक गतिविधिलाई सघाउने अपेक्षा गरिएको छ।
तिहारलाई राजाकोटसँग जोडौँ
तिहार नजिकिँदैछ।
यस वर्षको तिहारलाई केवल दियो बाल्ने उत्सव मात्र नभई — इतिहास, पहिचान र प्राकृतिक सुन्दरताको उत्सव बनाऔँ।
कार्तिक १ गते राजाकोट पुगौँ, आफ्नो धरोहर, संस्कृति र गौरवसँग पुनः भेटौँ।
गोल्टाकुरीका युवाले भनेझैँ —
“राजाकोट हाम्रो इतिहास हो, हाम्रो गौरव हो — आउनुहोस्, यसलाई सँगै चिनाऔँ।”
